Қазақстанда тұрғын үйді міндетті сақтандыру енгізіледі

Қазақстанда жылжымайтын мүлікті міндетті сақтандыру туралы заң дайындалып жатыр. Жаңа жүйе тұрғын үйдің сақталуына қатысты жауапкершіліктің бір бөлігін мемлекеттен меншік иелеріне көшіруді көздейді.

Әңгіме табиғи апаттардан сақтандыру туралы болып отыр. Заң жобасы қазіргі таңда реттеуші деңгейінде әзірленіп жатыр және 2026 жылы үкіметке енгізілуі мүмкін.

Бастама төтенше жағдайлардан кейінгі залалды өтеудегі мемлекеттің рөлін қайта қараумен байланысты.

Қазіргі кезде ірі табиғи апаттар кезінде шығындардың едәуір бөлігі бюджет есебінен жабылады. Жаңа тәсіл көпдеңгейлі модельді көздейді, онда қаржыландыру көздері мемлекет, халықаралық қаржы құралдары және азаматтардың мүлкін сақтандыру арасында бөлінеді.

Модель Азия даму банкі мен Дүниежүзілік банктің қатысуымен әзірленген.

Заң жобасы табиғи тәуекелі жоғары өңірлерде тіркелген тұрғын үйлерді міндетті сақтандыруды көздейді. Сақтандыру жер сілкінісі, су тасқыны, көктемгі тасқын және табиғи өрттерді қамтиды. Барлығы жүйеге 16 өңірді енгізу жоспарланып отыр.

Сонымен қатар бірыңғай оператор құру қарастырылған — бұл жарналарды жинайтын, төлемдерді бақылайтын және жүйенің тұрақтылығын қамтамасыз ететін мемлекеттік құрылым.

Жарна мөлшерін жылжымайтын мүлік салығы деңгейінде белгілеу ұсынылады — жылына 2 000-нан 20 000 ₸-ге дейін. Сонымен қатар өтемақы деңгейі жоғары болады: сақтандыру жағдайы туындағанда төлемдер жарна мөлшерінен 500 есеге дейін жетуі мүмкін. Бұл ең төменгі төлемде шамамен 1 млн ₸, ал ең жоғарғысында 10 млн ₸-ге дейін деген сөз.

Заң жобасы жеке сақтандыру компанияларының қатысуын көздейді. Тәуекелдерді бөлу үшін бірыңғай қайта сақтандыру пулы құрылады, оған сақтандыру сыйлықақыларынан аударымдар бағытталады. Бұл жүйенің ірі апаттар кезінде де тұрақтылығын сақтауға мүмкіндік береді.

Жүйе кезең-кезеңімен енгізіледі. Пилот ретінде Алматы, Шымкент және Жамбыл облысында іске қосылып, кейін барлық 16 өңірге таратылады.

Жоба әзірлеу кезеңінде және заңнамаға елеулі өзгерістер енгізуді талап етеді. Әңгіме бірнеше кодекстер мен заңдарға түзетулер енгізу туралы болып отыр.

Қазіргі жоспар бойынша, 2026 жылдың маусымында құжаттар пакеті үкіметке енгізіліп, тамыз айында парламент қарауына жіберіледі.