Қазақстан Республикасының Президенті 2029 жылға дейінгі «Digital Qazaqstan» жасанды интеллект технологияларын енгізу және ауқымды цифрландыру жөніндегі жалпыұлттық стратегиясын бекіту туралы Жарлыққа қол қойды.
Құжат елдің технологиялық дамуының жаңа кезеңін айқындайды. Стратегия мемлекет, экономика және қоғамды терең цифрлық трансформациялауға бағытталған. Бұл модельде деректер, жасанды интеллект және заманауи технологиялар шешім қабылдау мен негізгі салаларды дамыту негізіне айналады.
Қазақстан деректерге негізделген басқару моделіне көшеді
«Digital Qazaqstan» жекелеген мемлекеттік қызметтерді автоматтандырудан деректерге негізделген кешенді басқаруға көшуді бекітеді. Бұл цифрлық шешімдер мемлекет, бизнес және азаматтар үшін біртұтас архитектура ретінде енгізілетінін білдіреді.
Қазақстан қазірдің өзінде жасанды интеллектке мемлекеттік дайындық индексі бойынша өңірдегі көшбасшылардың қатарында және электрондық үкіметтің даму деңгейі бойынша жоғары позицияларға ие. Жаңа стратегия жинақталған тәжірибені жүйелеп, цифрлық шешімдерді барлық негізгі салаға кеңейтуді көздейді.
2029 жылға қарай ел цифрлық бәсекеге қабілеттілік бойынша халықаралық рейтингтердегі орнын нығайтып, әлемдегі технологиялық тұрғыдан ең дамыған мемлекеттердің қатарына кіруді жоспарлап отыр.
Жасанды интеллект экономикалық өсім факторына айналуы тиіс
Бағалауға сәйкес, жасанды интеллектті енгізу, өнеркәсіпті, жер қойнауын пайдалануды, логистиканы және энергетиканы цифрландыру 2029 жылдың соңына қарай жалпы ішкі өнімге орта есеппен жылына шамамен 1,5 пайыздық пункт көлемінде қосымша үлес қосуы мүмкін.
Үш жылдық кезеңдегі салыстырмалы нарықтық инвестициялардың болжамды көлемі $10,5 млрд-тан $16,5 млрд-қа дейін бағаланып отыр.
Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары — Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиев Мемлекет басшысы үш жыл ішінде Қазақстанды толыққанды цифрлық елге айналдыру міндетін қойғанын атап өтті.
Оның айтуынша, Digital Qazaqstan стратегиясының бекітілуі ел өмірінің барлық негізгі саласын қамтитын ауқымды трансформацияның бастапқы нүктесіне айналады.
Азаматтар үшін проактивті цифрлық сервистер дамиды
Стратегияның бір бағыты азаматтар мүддесіндегі цифрландыруға арналған. Мемлекеттік сервистер адамның өмірлік траекториясы қағидатына көшуі тиіс. Бұл қызметтер Қазақстан азаматтарының жеке қажеттіліктеріне тұрғылықты өңіріне қарамастан бейімделетінін білдіреді.
Әлеуметтік салада проактивті қолдау тетіктерін дамыту жоспарланып отыр. Бұл қосымша құжат жинау қажеттілігін азайтып, көмек шараларын алуды жеңілдетуі тиіс.
Әлеуметтік төлемдер, денсаулық сақтау саласындағы предиктивті аналитика және дәрілік қамтамасыз етуді басқару сияқты негізгі құралдар «Әлеуметтік әмиян» экожүйесінің айналасына біріктіріледі.
Білім беру саласында балалардың ерте жастан жеке жасанды интеллект бағыттары іске қосылады. Олар цифрлық дағдыларды дамытуға және жеке білім беру траекторияларын қалыптастыруға көмектеседі.
Сонымен қатар стратегия академиялық орта және өңірлік IT-мектептер арқылы жасанды интеллект кадрларын ауқымды даярлауды көздейді. Халық арасында генеративті жасанды интеллектті меңгеру деңгейі кемінде 20% болуы тиіс.
Бизнес өсуге арналған цифрлық инфрақұрылым алады
Стратегияның екінші бағыты бизнес пен жаңа экономика мүдделеріне арналған. Нақты секторда міндетті аспаптық есепке алуы бар басқарылатын цифрлық архитектура құру жоспарланған.
Цифрлық трансформация агроөнеркәсіп кешенін, құрылысты, қаржы секторын, мұнай-газ саласын және шағын бизнесті қамтиды.
Жасанды интеллект, цифрлық егіздер және интеллектуалды платформаларды енгізу еңбек өнімділігін арттырып, шығындарды азайтуға және қазақстандық компаниялардың бәсекеге қабілеттілігін күшейтуге мүмкіндік береді.
Болашақ индустрияларын дамытуға да бөлек көңіл бөлінеді. Олардың қатарында робототехника, пилотсыз жүйелер, цифрлық активтер және ғарыш технологиялары бар.
Қазақстанда егемен AI Hub құрылады
Стратегияның флагмандық жобаларының бірі егемен AI Hub құру болады. Ол «ДӨО алқабы» ретінде дамып, есептеу қуаттарын, ғылыми-зерттеу институттарын және технологиялық компанияларды біріктіреді.
AI Hub базасында машиналық оқыту және үлкен деректерді талдау саласындағы шешімдерді әзірлеу мен тестілеуге арналған экожүйе құру жоспарланып отыр. Есептеу орталықтарының жобалық қуаты 1 ГВт-қа дейін жеткізіледі.
Жоба мемлекет пен бизнестің әріптестігі арқылы іске асырылады. Оған жеке инвестициялар, халықаралық технологиялық компаниялар, даму институттары және әлемдік сарапшылар тартылады.
Мұндай инфрақұрылым ірі халықаралық инвесторлар мен вендорларды тартуға, қазақстандық IT-қызметтер экспортын кемінде екі есе арттыруға және кемінде үш отандық «бірмүйізді» компанияны жаһандық нарыққа шығаруға көмектеседі деп күтіледі.
Мемлекеттік аппарат сервистік жұмыс моделіне көшеді
Стратегияның үшінші бағыты мемлекеттік аппаратқа қатысты. Құжат фрагменттелген ведомстволық шешімдерден бас тартып, сервистік жұмыс моделіне көшуді көздейді.
Мемлекеттік қызметтер проактивті түрде және өтініш беруші үшін артық әрекеттерсіз көрсетілуі тиіс. Жасанды интеллект рутиналық әкімшілік процестерді автоматтандыру және ведомстволардың қайталанатын функцияларын жою үшін қолданылады.
Мемлекеттік шешімдерді қабылдау және нормативтік-құқықтық актілерді модельдеу үлкен деректерді талдауға көшіріледі. Мұндай тәсіл адам факторының ықпалын азайтып, басқарушылық шешімдердің дәлдігін арттыруы тиіс.
Цифрландыру бюджет қаражатын жоспарлау мен бөлуге де әсер етеді. Үздіксіз цифрлық бақылау әр теңгенің ашық әрі мақсатты пайдаланылуын қамтамасыз етуі керек.
Киберқауіпсіздік цифрлық трансформацияның бір бөлігі болады
Стратегияда киберқауіпсіздік және ұлттық ақпараттық кеңістікті қорғау мәселелері бөлек көрсетілген.
Құжат тұрақты цифрлық инфрақұрылым құруды, заманауи шифрлау стандарттарын енгізуді және аса маңызды нысандарды сыртқы қатерлерден қорғауды көздейді.
Сондай-ақ қауіпсіз қалалық ортаны дамыту жоспарланған. Ақылды қала стандарттары қала халқының кемінде 70%-ын қамтуы тиіс. Жасанды интеллект және мінез-құлық видеоаналитикасы арқылы оқиғаларға әрекет ету уақытын үштен бірге қысқарту жоспарланып отыр.
Сонымен қатар азаматтарды онлайн-алаяқтықтан қорғаудың ұлттық экожүйесі дамиды.
Стратегия елдің жаңа технологиялық бағытын айқындайды
Digital Qazaqstan Қазақстанның басқарудағы цифрлық жетілуге көшуін айқындап, ұзақ мерзімді экономикалық өсімге негіз қалыптастырады.
Азаматтар үшін стратегия мемлекеттік сервистерді ыңғайлы әрі проактивті етуі тиіс. Бизнес үшін өнімділікті арттыруға, шығындарды азайтуға және жаңа нарықтарға шығуға жағдай жасайды. Экономика үшін жаңа салаларды дамытуға, инвестиция тартуға және жасанды интеллект дәуірінде елдің жаһандық бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік береді.