Қазақстанда биологиялық белсенді қоспаларды таңбалау бойынша пилоттық жобаның қорытындыланды

Қазақстанда биологиялық белсенді қоспаларды таңбалау және қадағалау бойынша пилоттық жоба аяқталды. Қазақстан биологиялық белсенді қоспаларды таңбалауды енгізу туралы ЕАЭО келісіміне қол қойды, оған сәйкес 57 тауар коды міндетті таңбалауға жатады. 2025 жылғы 28 наурыз бен 31 желтоқсан аралығында 7 отандық өндіруші, 10 импорттаушы және 3 бөлшек сауда субъектісінің қатысуымен биологиялық белсенді қоспаларды таңбалау және қадағалау бойынша пилоттық жоба сәтті жүзеге асырылды.

Пилоттық жоба аясында ақпараттық жүйеде қатысушыларды тіркеуден және тауар карточкаларын жасаудан бастап, өнімнің әрбір бірлігіне таңбалау кодын жапсыруға дейін цифрлық таңбалаудың барлық негізгі кезеңдері сынақтан өтті. Сондай-ақ өнімдерді жеке кодтары бар қораптар мен паллеттерге агрегаттау процестері пысықталды. Бұдан кейін тауар айналымға енгізіліп, көтерме дистрибьюторларға, одан әрі бөлшек сауда желісіне жеткізіледі, онда сату кезінде код сканерленіп, өнім айналымнан шығарылады. Осылайша, тауардың әрбір қозғалысы жүйеде тіркеліп, жеткізу тізбегінің толық ашықтығы қамтамасыз етіледі.

Дәрілік заттарды таңбалау тәжірибесі, яғни биологиялық белсенді қоспаларға ең жақын тауар тобы бойынша жұмыс, қазірдің өзінде нақты нәтиже беруде. Дәрілік заттарды міндетті таңбалау енгізілгеннен бері цифрлық таңбалау деректерін талдау негізінде айналым аясында заңнаманы бұзудың 4 мыңнан астам дерегі анықталды.

«Сала толық цифрландырылған кезде, осы деректерді талдау және оларды өзара салыстыру арқылы әртүрлі сәйкессіздіктерді көре аламыз. Бұл деректерді біз мемлекеттік органдарға жолдаймыз. Биологиялық белсенді қоспалар бойынша ақпарат Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау комитетіне берілетін болады», – деді Tañba Бірыңғай тауарларды таңбалау және қадағалау операторының басқарушы директоры Алмат Исмаилов.

Биологиялық белсенді қоспаларды міндетті таңбалауды енгізудің мақсаты – олардың нарықтағы айналымының ашықтығы мен заңдылығын қамтамасыз ету, өндірушілер, импорттаушылар және бөлшек сауда субъектілерінің қызметін ретке келтіру, сондай-ақ адал бизнесті қорғау. Таңбалау өнімді сәйкестендіруге, заңбұзушылықтарды, соның ішінде дәрілік заттарды биологиялық белсенді қоспалар ретінде сату фактілерін уақтылы анықтауға және жедел шаралар қабылдауға мүмкіндік береді.

«Пилоттық жобаның табыстылығы ҚР СИМ Техникалық реттеу және метрология комитетінің критерийлерімен расталды. Пилот белгіленген мерзімде – 12 айдан аспайтын уақытта жүзеге асырылды, кемінде 4 эксперимент жүргізілді, айналымның әр кезеңінде кемінде екі субъектінің қатысуы қамтамасыз етілді – өндірушілер, импорттаушылар, көтерме және бөлшек сауда субъектілері, сондай-ақ елдің кемінде үш өңірі қамтылды. Осылайша, барлық белгіленген критерийлер орындалып, пилоттық жоба сәтті жүзеге асырылды», – деп бөлісті Tañba Бірыңғай операторының таңбалау жобасының жетекшісі Бауыржан Мырзатаев.

Пилоттық жоба барысында алынған нәтижелер Қазақстан Республикасында биологиялық белсенді қоспаларды міндетті таңбалау және қадағалау жүйесін енгізу бойынша шешімдер қабылдау кезінде пайдаланылатын болады. Денсаулық сақтау министрлігі таңбалауды енгізу мерзімдері бойынша ұсыныстарды ҚР Сауда және интеграция министрлігіне жолдап, Еуразиялық экономикалық комиссияны хабардар етеді, таңбалау кодының құнын және Таңбалау мен қадағалау қағидаларын бекітеді. Осыдан кейін саланы жүйені іске қосуға дайындау басталады.

Бүгінде Қазақстанда алты тауар тобы бойынша міндетті таңбалау енгізілген: темекі өнімдері, аяқ киім, дәрілік заттар, мотор майлары, киік дериваттары, сыра және сыра сусындары. Сонымен қатар медициналық мақсаттағы бұйымдар, өсімдік майлары, тұрмыстық химия, газ баллондары және ағаш сүректерін таңбалау бойынша пилоттық жобалар жүзеге асырылу сатысында. Ағымдағы жылдың соңында жеңіл өнеркәсіп тауарлары мен зергерлік бұйымдарды міндетті таңбалауды енгізу жоспарланып отыр.