Цифрлық трансформация барған сайын жекелеген сервистерден емес, қалалық ортаның өзін қайта қараудан басталуда. Қалалар негізгі экономикалық орталықтарға айналып келеді, ал инфрақұрылымды, деректерді және сервистерді басқарудың қаншалықты тиімді ұйымдастырылғаны олардың бәсекеге қабілеттілігі мен тұрақтылығына тікелей әсер етеді.
Қалалар неге цифрлық басқару модельдеріне көшіп жатыр
Бүгінде қалаларға әлемдік ЖІӨ-нің шамамен 80 %-ы тиесілі, ал ғасырдың ортасына қарай жер шары халқының шамамен 70 %-ы қалаларда өмір сүреді. Сонымен қатар көлікке, энергетикаға, экологияға және қауіпсіздік жүйелеріне түсетін жүктеме артып келеді. Мұндай ауқым мен күрделілік жағдайында дәстүрлі басқару тәсілдері тиімділігін жоғалта бастайды.
Осы логикада цифрлық технологиялар жекелеген IT-шешімдер ретінде емес, қалалық процестерді үйлестіру құралы ретінде қолданылады. Деректер, аналитика және жасанды интеллект ағындарды, ресурстарды және тәуекелдерді нақты уақытқа жақын режимде басқаруға мүмкіндік береді.
Қазақстанның цифрлық трансформациядағы орны
Соңғы жылдары Қазақстан мемлекет деңгейінде базалық цифрлық инфрақұрылымды қалыптастырды. БҰҰ-ның Электрондық үкіметті дамыту индексінде ел 24-орында тұр, бұл цифрлық мемлекеттік қызметтердің жетілу деңгейін және күрделірек цифрлық басқару модельдеріне дайын екенін көрсетеді.
Бұл негіз жекелеген сервистерді цифрландырудан қалалар деңгейіндегі жүйелі жобаларға көшуге мүмкіндік береді.
Астана — ауқымды цифрлық шешімдер платформасы
Бұл үдеріс әсіресе Астанада айқын байқалады. Қала халықаралық цифрлық орталықтар рейтингтеріне енген және Smart Centres Index рейтингінде 46-орынды иеленген. Бұл рейтингте технологиялардың саны емес, олардың басқару процестеріне қаншалықты терең интеграцияланғаны бағаланады.
Сонымен қатар жасанды интеллектті қолданатын жобалар іске асырылуда, соның ішінде Presight AI компаниясымен $190 млн көлеміндегі бастама бар. Жоба деректер аналитикасын және қоғамдық қауіпсіздік жүйелерін дамытуға бағытталған, бұл қалалық деректердің ірі массивтерімен жұмыс істеу бойынша практикалық тәжірибе қалыптастырады.
Alatau City — басқа деңгейдегі жоба
Alatau City қалалық ортаның эволюциясындағы келесі кезең ретінде қарастырылады. AIFC Insights есебінде жоба Қазақстандағы цифрлық архитектурасы кейін қосылмай, жобалау кезеңінде бірден қарастырылатын алғашқы қала ретінде сипатталады.
Мұнда көлік, инженерлік инфрақұрылым, қауіпсіздік және тұрғындарға арналған сервистер бастапқыдан деректерге, аналитикаға және жасанды интеллектке негізделіп құрылады. Мұндай тәсіл фрагменттелген шешімдерден аулақ болуға және кейінгі өзгерістердің құнын төмендетуге мүмкіндік береді.
Неге бірыңғай цифрлық архитектураға басымдық беріледі
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, «ақылды қалалардың» тиімділігі технологиялардың санына емес, олардың өзара үйлесімділігіне байланысты. Пилоттық жобалардан бірыңғай цифрлық басқару моделіне өткен қалалар тұрақты әрі болжамды жүйелерге қол жеткізеді.
Ақылды қалалар нарығы $1 трлн межесіне жақындап келеді, алайда бәсеке барған сайын технологиялық көріністерге емес, басқару сапасына және бизнес пен тұрғындар үшін нақты пайдаға негізделуде.
Alatau City қандай рөл атқара алады
Alatau City нүктелік цифрландырудан қалалық ортаны жүйелі басқаруға көшу ретінде қарастырылады. Жоба бастапқыдан инфрақұрылым, қауіпсіздік және сервистер бойынша шешімдер жекелеген бастамаларға емес, деректер мен аналитикаға сүйене отырып қабылданатын модельді көздейді.
Мұндай тәсіл цифрлық технологиялар қосымша құрал емес, басқарудың базалық моделі ретінде қарастырылатын Қазақстанның басқа қалалары үшін бағдар бола алады.