Тоқаев шағын және орта бизнеске қатысты жоспардан тыс тексерулерді тоқтатуды талап етті

Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев 2026 жылдың 10 ақпанында өткен Үкіметтің кеңейтілген отырысында шағын және орта бизнеске қатысты жоспардан тыс тексерулерді тоқтату қажеттігін мәлімдеді.

Мемлекет басшысы цифрлық технологиялар мен жасанды интеллектіні кеңінен енгізу кәсіпкерлікті дамыту үшін жаңа мүмкіндіктер ашатынын атап өтті. Оның айтуынша, бүгінде жалпы ішкі өнімнің шамамен 40%-ы және негізгі капиталға салынған барлық инвестициялардың 70%-қа жуығы шағын және орта бизнеске тиесілі.

Кәсіпкерлікті қолдау саясатындағы басымдықтарды өзгерту туралы

Президент қол жеткізілген нәтижелер соңғы жылдардағы жүйелі жұмыстың жемісі екенін, алайда қазіргі тәсілдер заманауи талаптарға енді сай келмейтінін айтты.

«Бұл — соңғы жылдардағы жүйелі жұмыстың нәтижесі. Алайда қазір жетістікке масайрайтын уақыт емес. Жаппай кәсіпкерлікті ынталандыру және қолайлы орта қалыптастыру бойынша елеулі күш-жігерге қарамастан, қолданыстағы тәсілдер заманауи талаптарға жауап бермейтіні айқын бола бастады», — деді Тоқаев.

Ол мемлекеттік саясат қолдау тапқан жобалардың санына емес, бизнестің сапасы мен орнықтылығына бағытталуы тиіс екенін атап өтті.

«Кәсіпкерлікті дамыту ісінде Үкімет сапаға ерекше көңіл бөлуі керек. Мемлекеттік қолдауды технологиялық деңгейіне және бизнес санаттарына қарай саралау қажет. Шағын бизнесті қолдау нысаналы, тиімді болып, „тірі қалу режимінен“ орнықты өсуге көшуге ынталандыруы тиіс», — деді президент.

Орта бизнес және цифрлық экожүйе

Тоқаевтың пікірінше, шикізаттық емес секторда даму әлеуеті жоғары орта бизнесті қолдау шаралары дайын өнімді өткізу нарықтарының ауқымын кеңейтуге ықпал етуі тиіс.

Президент Үкіметке «Атамекен» кәсіпкерлер палатасымен бірлесіп 1 сәуірге дейін шағын және орта бизнесті қолдау саясатын толыққанды қайта жүктеу жөнінде ұсыныстар әзірлеуді тапсырды. Негізгі элемент ретінде әрбір кәсіпкерге смартфон арқылы тікелей қолжетімді бірыңғай цифрлық экожүйе құрылуы тиіс.

Жоспардан тыс тексерулер — жүйелі мәселе

Мемлекет басшысы бизнесті тексеру мәселесіне жеке тоқталды. Ол қолданыстағы реттеуші орта әлі де кәсіпкерлер үшін артық әкімшілік және қаржылық шығындар туындатып отырғанын айтты.

«Қолданыстағы реттеуші орта кәсіпкерлер үшін артық әкімшілік және материалдық шығындар туғызады. Оларды азайтудың бір тетігі ретінде ШОБ субъектілерін тексеруге мораторий енгізілді. Алайда мораторий аяқталғаннан кейін бәрі қайтадан бұрынғы қалпына келді», — деді Тоқаев.

Президент мәселенің ауқымын көрсететін нақты деректерді келтірді.

«Мәселен, 2020 жылы 70 мың тексеру жүргізілсе, өткен жылы бұл көрсеткіш 92 мыңға жетті. Оның үстіне, олардың 85%-дан астамы жоспардан тыс тексерулер. Бұл күмәнді тәжірибені тоқтататын уақыт келді», — деді ол.

Тоқаевтың айтуынша, бизнеске қысым жасаудың орнына бақылау шараларын басқа салаларға бағыттаған жөн.

«Оның орнына медициналық қорды, жекеменшік мектептерді және әлеуметтік жеңілдіктер беру жүйесін тексеру керек», — деп қосты президент.